Przywileje i prawa rodziców

Pojawienie się dziecka na świecie wiąże się z ogromną ilością wrażeń i emocji. Ale gdzieś wśród tego wszystkiego trzeba zadbać o prawa i przywileje, jakie nam przysługują.

 

O czym więc warto pamiętać?
  • jeśli nie zrobiliście tego w trakcie ciąży, podczas pobytu w szpitalu należy poprosić lekarza lub położną o zaświadczenie potwierdzające bycie pod opieką lekarza najpóźniej od 10. tygodnia ciąży, które będzie niezbędne do otrzymania becikowego;

Becikowe wynosi 1000 złotych i jest wypłacane jednorazowo. Pamiętajcie jednak o kryterium dochodowym, które nie może przekroczyć 1922 złotych netto na osobę w rodzinie. Jeśli o becikowe staracie się w 2016 roku, pod uwagę brane są dochody z 2014 roku. Jednak jeśli w 2015 roku uzyskaliście nowe źródło dochodu, będzie ono również brane pod uwagę, dlatego też należy złożyć dodatkowe oświadczenie.

Na złożenie wniosku o becikowe macie 12 miesięcy, licząc od dnia narodzin dziecka. Dokumenty należy złożyć w miejskim lub gminnym ośrodku pomocy społecznej. Trzeba to zrobić osobiście.

Jakie dokumenty są wymagane?

  • wniosek o becikowe
  • zaświadczenie potwierdzające pozostawanie kobiety pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu
  • akt urodzenia dziecka (kopia + oryginał w celu potwierdzenia zgodności z kopią); jeśli posiadamy więcej dzieci, należy złożyć wszystkie akty urodzenia
  • dowód osobisty wnioskodawcy (kopia + oryginał w celu potwierdzenia zgodności z kopią)
  • zaświadczenie z urzędu skarbowego (oryginał) o dochodzie za rok 2014 każdego pełnoletniego członka rodziny oraz zaświadczenie o dochodzie nieopodatkowanym
  • zaświadczenie z ZUS lub od pracodawcy zawierające informacje o wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne w roku 2014 (faktycznie odprowadzonych) – (oryginał)
  • po wyjściu ze szpitala należy powiadomić pracodawcę o fakcie urodzenia dziecka; nie trzeba tego robić osobiście
  • dzień narodzin dziecka jest początkiem urlopu macierzyńskiego (o ile nie zaczęłyście go jeszcze w trakcie ciąży); pracownica nie może zrzec się urlopu macierzyńskiego, może jedynie zrezygnować z jego części
  • w terminie 21 dni od daty sporządzenia karty urodzenia dziecka, należy zgłosić się do Urzędu Stanu Cywilnego właściwego ze względu na miejsce urodzenia dziecka (a nie na miejsce zamieszkania); może to zrobić zarówno ojciec, jak i matka; potrzebny jest tylko dowód tożsamości osoby zgłaszającej (do wglądu); za dostarczenie karty urodzenia dziecka do USC jest odpowiedzialny szpital; urzędnik wydaje bezpłatnie jeden egzemplarz skróconego aktu urodzenia, występuje o nadanie numeru PESEL, a po jego otrzymaniu, melduje dziecko w miejscu stałego albo czasowego pobytu jego rodziców;
    oczywiście przy zgłaszaniu dziecka należy podać maksymalnie dwa imiona; jeśli tego nie zrobicie, urzędnik wpisze w akcie jedno z popularnych i często używanych imion w naszym kraju; imię dziecka można zmienić w terminie do sześciu miesięcy od wystawienia aktu urodzenia; urzędnik ma również prawo odmówić nadania dziecku imienia wybranego przez rodziców;
  • każdemu tacie należy się pełnopłatny urlop ojcowski; wynosi on 14 dni i należy go wykorzystać w terminie 2 lat od dnia narodzin dziecka; są dwa warunki jego uzyskania: trzeba być zatrudnionym na umowę o pracę i złożyć do pracodawcy wniosek o urlop ojcowski nie później niż siedem dni przed jego rozpoczęciem; pracodawca nie może odmówić nam tego urlopu; urlop ten może zostać podzielony na dwie części
  • tacie przysługują dwa dni urlopu okolicznościowego w związku z urodzeniem się dziecka; zachowuje przy tym prawo do wynagrodzenia na takich samych zasadach jak wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy
  • jeśli istnieje taka potrzeba, ojcu przysługują również 2 tygodnie zwolnienia z tytułu opieki nad żoną po porodzie; zasiłek opiekuńczy wynosi 80% normalnego dochodu; warunkiem otrzymania zasiłku jest złożenie do pracodawcy zaświadczenia wystawionego przez lekarza prowadzącego ciąże lub lekarza rodzinnego
  • jeśli jesteście zatrudnione na umowę na czas nieokreślony lub na umowę na czas określony, która nie skończyła się przed zakończeniem urlopu macierzyńskiego, po powrocie z urlopu, pracodawca jest obowiązany zagwarantować wam pracę na dotychczasowym stanowisku, a jeśli jest to niemożliwe, to przynajmniej na równorzędnym lub na innym odpowiadającym waszym kwalifikacjom; jednak przy zmianie stanowiska, nie może obniżyć wam wynagrodzenia
  • ochrona przed zwolnieniem kończy się wraz z ostatnim dniem urlopu, dlatego też pracodawca może rozwiązać z nami umowę, jednak przyczyny zwolnienia nie mogą być dyskryminujące; należy jednak pamiętać, że w przypadku umowy na czas niekreślony, pracodawca nie ma obowiązku podawania przyczyny zwolnienia;
    aby uchronić się przed zwolnieniem, istnieje możliwość obniżenia wymiaru czasu pracy do wymiaru nie niższego niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy w okresie, w którym pracownik mógłby korzystać z urlopu wychowawczego; wniosek powinien zostać złożony na 21 dni przed rozpoczęciem wykonywania pracy w obniżonym wymiarze czasu pracy; od dnia jego złożenia do dnia powrotu do nieobniżonego wymiaru czasu pracy, pracownik jest pod ochroną, jednak nie dłużej niż przez łączny okres 12 miesięcy
  • jeśli karmicie piersią, przysługuje wam przerwa na karmienie dziecka w pracy; w przypadku jednego dziecka są to 2 przerwy po 30 minut, natomiast w przypadku więcej, niż jednego dziecka (nie muszą to być dzieci urodzone podczas jednego porodu) – 2 razy po 45 minut; jeśli chcecie skorzystać z tego przywileju musicie złożyć pisemny wniosek i podać w nim dane dziecka, czyli imię, nazwisko, datę urodzenia oraz datę rozpoczęcia korzystania z przysługującego uprawnienia i sposób, w jaki chcecie wykorzystać przerwy; do wniosku można również dołączyć odpowiednie zaświadczenie od lekarza pediatry; za zgodą pracodawcy możecie połączyć 2 przerwy, dzięki czemu możecie później zaczynać lub wcześniej kończyć pracę;
    przerwy są pełnopłatne;
    jeśli pracujecie krócej, niż 6 godzin, ale nie mniej niż 4, przysługuje wam 1 półgodzinna przerwa
  • rodzicom w roku przysługują 2 dni zwolnienia od pracy w związku z wychowywaniem dziecka w wieku do 14 lat, które można wykorzystać godzinowo, czyli łącznie przysługuje nam 16 godzin zwolnienia
  • w ramach programu 500 +, na drugie i każde kolejne dziecko przysługuje wam 500 zł miesięcznie; tę kwotę możecie również otrzymać na pierwsze dziecko, jeśli wasze dochody nie przekraczają 800 zł netto na jednego członka rodziny

 

A jak to jest z urlopami?

Po urodzeniu dziecka przysługuje wam płatny urlop macierzyński i urlop rodzicielski oraz bezpłatny urlop wychowawczy.

 

Urlop macierzyński ma wymiar:

  • 20 tygodni – w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie;
  • 31 tygodni – w przypadku urodzenia dwojga dzieci przy jednym porodzie;
  • 33 tygodni – w przypadku urodzenia trojga dzieci przy jednym porodzie;
  • 35 tygodni – w przypadku urodzenia czworga dzieci przy jednym porodzie;
  • 37 tygodni – w przypadku urodzenia pięciorga i więcej dzieci przy jednym porodzie

 

Urlop rodzicielski ma wymiar:

  • do 32 tygodniu – w przypadku urodzenia jednego dziecka
  • do 34 tygodniu – w przypadku urodzenia dwojga i więcej dzieci

Czyli jeśli urodziłyście jedno dziecko łącznie przysługuje wam do 52 tygodni urlopu.

 

Urlop macierzyński jest obowiązkowy, jednak przysługuje wam prawo do zrzeczenia się jego części. Są jednak dwa warunki: musicie wykorzystać co najmniej 14 dni urlopu macierzyńskiego, a pozostałą część urlopu macierzyńskiego wykorzysta ojciec, który jest zatrudniony lub ubezpieczony.
Aby zrezygnować z korzystania z części urlopu macierzyńskiego należy złożyć pracodawcy pisemny wniosek w terminie nie krótszym niż 7 dni przed przystąpieniem do pracy.

 

Urlop rodzicielski

  • można wykorzystać nie później niż do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko ukończy 6 rok życia. Można go wykorzystać jednorazowo lub w 4 częściach (trwających minimalnie 8 tygodni, za wyjątkiem pierwszej części, która może trwać minimalnie 6 tygodni), przypadających jedna po drugiej. Ostatnią część (maksymalnie 16 tygodni) będzie można wybrać w dowolnie wskazanym momencie, do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko ukończy 6 lat. Taki sposób wykorzystania urlopu rodzicielskiego przyczyni się do zmniejszenia liczby części przysługującego urlopu wychowawczego z 5 do 4.
  • może być wykorzystany w całości zarówno przez matkę, jak i ojca dziecka. Mogą go również wykorzystać naprzemiennie
  • można łączyć z pracą na maksymalnie pół etatu. Jeśli zdecydujecie się na takie rozwiązanie, urlop zostanie wydłużony nawet do 64 tygodni (w przypadku korzystania z urlopu rodzicielskiego udzielonego na jedno dziecko) lub do 68 tygodni (w przypadku korzystania z urlopu rodzicielskiego udzielonego na dwoje lub więcej dzieci urodzonych przy jednym porodzie).
  • można z niego zrezygnować w dowolnym momencie, za zgodą pracodawcy
  • aby móc z niego skorzystać, pracownik jest obowiązany złożyć do pracodawcy pisemny wniosek o jego udzielenie w terminie nie krótszym niż 21 dni przed jego rozpoczęciem (o ile nie złożył takiego wniosku bezpośrednio po porodzie, maksymalnie do 21 dni)

 

Urlop wychowawczy

  • może zostać wykorzystany przez pracującego rodzica, który posiada co najmniej 6 miesięczny staż pracy
  • jest bezpłatny
  • może trwać maksymalnie 36 miesięcy (z czego jeden rodzic może wykorzystać 35 miesięcy, ponieważ 1 miesiąc przysługuje na wyłączność drugiemu rodzicowi)
  • udzielany jest najpóźniej do ukończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 rok życia
  • może być wykorzystany maksymalnie w 5 częściach, które nie muszą następować bezpośrednio po sobie (za wyjątkiem gdy wykorzystaliśmy czwartą część urlopu rodzicielskiego w terminie późniejszym, niż bezpośrednio po urlopie macierzyńskim; w tym przypadku urlop wychowawczy może być udzielony maksymalnie w 4 częściach)
  • może być wykorzystany zarówno przez matkę, jak i przez ojca dziecka
  • okres 1,5 roku trwania urlopu rodzice mogą wykorzystać jednocześnie
  • aby móc z niego skorzystać, pracownik jest obowiązany złożyć do pracodawcy pisemny wniosek o jego udzielenie w terminie nie krótszym niż 21 dni przed jego rozpoczęciem

 

A tak to wygląda w wielkim skrócie:

urlopy dla rodziców

Wysokość zasiłku macierzyńskiego

W trakcie trwania urlopu macierzyńskiego oraz rodzicielskiego przysługuje wam zasiłek macierzyński. Podstawę wymiaru zasiłku stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie, uzyskane przez 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających moment nabycia prawa do świadczenia. Jeśli pracowaliście mniej niż 12 miesięcy, średnia z pełnych przepracowanych miesięcy. Do tej podstawy wliczone zostaną składniki wynagrodzenia przysługujące Ci za okresy miesięczne, ale i dłuższe (np. nagrody kwartalne). Podstawa wymiaru zasiłku dla pracownika zatrudnionego w pełnym wymiarze czasu pracy, nie może być niższa od minimalnego wynagrodzenia.

Istnieją dwie możliwości określające wysokość zasiłku:

  • 80% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, otrzymywane przez cały okres trwania urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego (jeśli w przeciągu 21 dni po porodzie zdecydujemy się na odbycie obu urlopów)
  • 100% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, otrzymywane przez 26 miesięcy, natomiast przez pozostały okres trwania urlopu rodzicielskiego – 60% (jeśli złożyliście wniosek później niż 21 dni po porodzie lub na początku zdecydowaliście się na odbycie tylko urlopu macierzyńskiego)

 

Świadczenie rodzicielskie

Jeśli nie jesteście zatrudnieni na umowę o pracę i nie podlegacie ubezpieczeniu chorobowemu, przysługuje wam świadczenie rodzicielskie w wysokości 1000 zł, wypłacane miesięcznie przez okres 1 roku (52 tygodnie) w przypadku urodzenia bądź przyjęcia na wychowanie jednego dziecka przez 65 tygodni w przypadku dwójki dzieci, 67 tygodni – trójki, 69 tygodni – czwórki, a przy piątce i więcej – 71 tygodni.

Ze świadczenia będą więc mogli skorzystać:

  • osoby bezrobotne
  • studenci
  • osoby pracujące na umowach cywilno-prawnych
  • osoby zatrudnione lub prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą jeżeli nie będą pobierały zasiłku macierzyńskiego
  • rodzice, których dziecko urodziło się przed 1 stycznia 2016 r., a którzy nie mają prawa do zasiłku macierzyńskiego – w takim przypadku, świadczenie rodzicielskie będzie im przysługiwało od 1 stycznia 2016 r. do ukończenia przez dziecko 1 roku życia (odpowiednio dłużej w przypadku wieloraczków)

Wniosek o uzyskanie świadczenia należy złożyć w terminie 3 miesięcy od porodu. Jeśli zrobicie to później, świadczenie będzie wypłacane od momentu złożenia wniosku.

Jeśli w przeciągu roku od urodzenia dziecka rozpoczniecie pracę na etacie, świadczenie nadal będzie wypłacane, jednak zostanie ono obniżone o połowę.

TO TEŻ CIĘ ZAINTERESUJE
Facebooktwittergoogle_pluspinterest
  • Bardzo przydatny wpis:) akurat niedawno urodziłam. Czy wystarczy PIT za 2014 czy trzeba zaswiadczenie z us?

    • Można zarówno zaświadczenie z urzędu skarbowego, jak i po prostu zwykłe oświadczenie.

  • Cieszę się bardzo, że się na coś przydałam 😉

  • Mam nadzieję, że komuś się przyda. Pamiętam, że jak ja byłam w ciąży, to miałam problem ze znalezieniem sensownych informacji, bo wszędzie było co innego.

  • Mnie niby też niepotrzebna, chociaż przyznam szczerze, że nie wiedziałam, że dwa dni w roku na dziecko można wykorzystać w trybie godzinowym.

  • Ja miałam dokładnie tak samo. To wszystko wydawało mi się czarną magią.

  • Dokładnie, w urzędach zmienia się wszystko bardzo szybko. A jeśli chodzi o podjazdy, to trochę przykre, że w dzisiejszych czasach są jeszcze miejsca publiczne niedostosowane do wózków. Już nawet nie chodzi o te dziecięce, bo dziecko można zawsze wziąć na ręce i wejść, ale co mają zrobić inwalidzi?

  • Mam nadzieję, że ktoś skorzysta 🙂

  • Ma m jednak nadzieję, że komuś się przyda 🙂

  • Niestety 🙁 U nas w Polsce góruje biurokracja 🙁

  • I o to mi właśnie chodziło 🙂

  • Mam nadzieję, że komuś się kiedyś przyda.

  • To ważny i przydatny wpis. Wiele z tych rzeczy może nam umknąć w zamieszaniu związanym z narodzeniem dziecka.

    • Właśnie dlatego powstał, bo przyznam szczerze, że ja wielu rzeczy nie byłam nawet świadoma i dopóki sama nie poszukałam, to nic mnie o tym nie poinformował, a szczególnie w pracy.